اگر بخواهیم یکی از مهمترین عوامل افزایش عمر خودرو را نام ببریم، بدون تردید انتخاب و استفاده صحیح از روغنها در صدر فهرست قرار میگیرد. بسیاری از خرابیهای پرهزینه موتور و گیربکس، نه به کیفیت ساخت خودرو مربوط است و نه به شیوه رانندگی، بلکه نتیجه مستقیم استفاده از روغن نامناسب یا بیتوجهی به زمان تعویض آن است.
در میان انواع روانکارها، دو محصول بیشترین نقش را در سلامت فنی خودرو ایفا میکنند: روغن موتور و روغن گیربکس. هرچند هر دو با هدف کاهش اصطکاک و محافظت از قطعات خودرو استفاده میشوند، اما از نظر ساختار، وظیفه و شرایط کاری تفاوتهای اساسی با یکدیگر دارند. در این مقاله از فروشگاه لوازم یدکی اتومکس بهعنوان مرجع قطعات و خدمات خودرو، این تفاوتها را به زبان ساده اما کاملاً تخصصی بررسی میکنیم تا بتوانید انتخابی آگاهانه و مطمئن داشته باشید.
روغن موتور؛ قلب تپنده محافظت از موتور
موتور خودرو مجموعهای از قطعات فلزی است که با سرعت و دمای بسیار بالا در کنار یکدیگر حرکت میکنند. بدون وجود یک روانکار مناسب، این قطعات در مدت کوتاهی دچار سایش شدید و خرابی خواهند شد. روغن موتور دقیقاً برای حل همین مسئله طراحی شده است.
روغن موتور علاوه بر روانکاری، وظیفه خنککاری، پاکسازی آلودگیها و جلوگیری از زنگزدگی قطعات داخلی موتور را نیز بر عهده دارد. این روغن باید بتواند در لحظه استارت سرد، به سرعت در مدار موتور جریان پیدا کند و در عین حال در دماهای بالا، خاصیت روانکاری خود را از دست ندهد. به همین دلیل، فرمولاسیون روغن موتور بهگونهای است که ترکیبی از روغن پایه و افزودنیهای شوینده، ضدسایش و پایدارکننده دما را در خود دارد.
یکی از نشانههای مهم روغن موتور، عدد گرانروی یا همان ویسکوزیته آن است؛ مانند 5W-30 یا 10W-40. این اعداد نشان میدهند روغن در سرما و گرما چه رفتاری دارد و چقدر سریع یا غلیظ عمل میکند. انتخاب درست این عدد، تأثیر مستقیمی بر عملکرد موتور و کاهش مصرف سوخت دارد.
- برای مطالعه بیشتر درباره روغن موتور میتوانید به مقاله "هر آنچه باید درباره روغن موتور خودرو بدانید!" مراجعه نمایید.
روغن گیربکس (واسکازین)؛ محافظ دندهها زیر فشار بالا
گیربکس برخلاف موتور، بیشتر با فشار مکانیکی شدید سروکار دارد تا حرارت بسیار بالا. دندهها هنگام انتقال قدرت، تحت بار سنگین قرار میگیرند و اگر روانکاری مناسبی نداشته باشند، به سرعت دچار خوردگی و سایش میشوند.
روغن گیربکس که گاهی با نام واسکازین نیز شناخته میشود، برای تحمل این فشار طراحی شده است. این روغن معمولاً غلیظتر از روغن موتور بوده و دارای افزودنیهایی است که از سایش شدید بین دندهها جلوگیری میکند. همچنین باید بتواند لایهای پایدار بین سطوح فلزی ایجاد کند تا تماس مستقیم فلز با فلز به حداقل برسد.
اعدادی مانند 75W-90 یا 80W-140 که روی روغن گیربکس دیده میشود، نشاندهنده مقاومت بالای این روغن در برابر فشار و تغییرات دما است. این اعداد بزرگتر به معنی غلظت و استحکام بیشتر روغن در مقایسه با روغن موتور هستند.
تفاوت روغن موتور و روغن گیربکس از نگاه تخصصی
مهمترین تفاوت این دو روغن در نوع وظیفهای است که انجام میدهند. روغن موتور باید همزمان چند کار انجام دهد: روانکاری، خنککاری، شستوشوی آلودگیها و جلوگیری از اکسید شدن قطعات. در مقابل، روغن گیربکس تمرکز اصلیاش روی تحمل فشار و محافظت از دندههاست.
از نظر ساختار نیز این دو روغن متفاوتاند. روغن موتور رقیقتر است تا بتواند به سرعت در کانالهای باریک موتور حرکت کند، اما روغن گیربکس غلیظتر طراحی شده تا در برابر فشارهای شدید پایداری خود را حفظ کند. همین تفاوت باعث میشود که هیچگاه نتوان این دو روغن را به جای یکدیگر استفاده کرد.
چرا استفاده اشتباه از روغنها خطرناک است؟
ریختن روغن موتور در گیربکس یا برعکس، یکی از اشتباهات پرهزینهای است که میتواند به خرابی کامل سیستم منجر شود. روغن موتور توان تحمل فشار بین دندهها را ندارد و باعث لغزش، افزایش صدا و در نهایت آسیب جدی گیربکس میشود. از طرف دیگر، روغن گیربکس آنقدر غلیظ است که اگر وارد موتور شود، جریان مناسبی نخواهد داشت و قطعات داخلی موتور بهدرستی روانکاری نمیشوند.
اگر به هر دلیلی روغن اشتباه وارد سیستم شد، خودرو نباید روشن شود و باید فوراً روغن تخلیه و سیستم شستوشو گردد.
زمان تعویض؛ تفاوتی که نباید نادیده گرفته شود
روغن موتور به دلیل تماس مستقیم با حرارت و آلودگیها، نیاز به تعویض منظم دارد. این بازه بسته به نوع روغن و شرایط رانندگی متفاوت است.
روغن گیربکس اما عمر طولانیتری دارد و معمولاً در فواصل بالاتری تعویض میشود، مگر اینکه نشتی یا آلودگی در آن مشاهده شود.
کاهش سطح روغن گیربکس معمولاً نشانه نشتی است، در حالی که روغن موتور بهصورت طبیعی نیز ممکن است در طول زمان کمی کاهش یابد.
انتخاب روغن مناسب از فروشگاه لوازم یدکی اتومکس
انتخاب روغن مناسب نیازمند شناخت مشخصات خودرو و استفاده از محصولات اصل و باکیفیت است. در فروشگاه لوازم یدکی اتومکس، مجموعهای از بهترین برندهای روغن موتور و روغن گیربکس با تضمین اصالت ارائه میشود تا بتوانید با اطمینان خرید کنید و از سلامت خودروی خود محافظت نمایید.
روغن موتور و روغن گیربکس (واسکازین) هر دو برای سلامت خودرو ضروری هستند، اما کاربرد و ساختار متفاوتی دارند. شناخت این تفاوتها به شما کمک میکند انتخاب درستی داشته باشید و از هزینههای سنگین تعمیرات جلوگیری کنید. برای خرید روغن موتور و واسکازین اصل و باکیفیت، میتوانید از فروشگاه اتومکس تهیه کنید و با خیال راحت از خودروی خود مراقبت نمایید.
مرجع : فیدار اویل